
Dat kan beter!
eindtermen PGP-T
1 t/m 5, 7 t/m 13, 15, 18 t/m 20 en 24
werkvelden: gedrag & maatschappij
In opdracht van:

Wat ga je doen?
Op het OBC Elst ontstaan iedere dag verschillende afvalstromen. In de school staan afvalbakken waarin afval gescheiden kan worden. In de praktijk blijkt echter dat veel afval niet op de juiste manier wordt weggegooid. Hierdoor raken afvalstromen vervuild en komt een deel uiteindelijk alsnog bij het restafval terecht.
Ook op en rond het schoolterrein blijft regelmatig zwerfafval achter. Daarnaast worden dagelijks flesjes en blikjes met statiegeld weggegooid, terwijl deze apart ingezameld en opnieuw gebruikt kunnen worden.
In deze opdracht onderzoeken jullie hoe het afvalproces op OBC Elst beter kan. Jullie brengen eerst de huidige situatie en de belangrijkste knelpunten in kaart. Vervolgens ontwikkelen en testen jullie verbeteringen.
Het doel is een praktisch en haalbaar advies waarmee OBC Elst zijn afvalstromen daadwerkelijk kan verbeteren.

Het stappenplan
ontdekken


Stap 1: Verken het probleem
Bekijk hoe het afvalproces op dit moment werkt.
Onderzoek onder andere:
-
de huidige afvalbakken en afvalstromen;
-
waar afval verkeerd wordt gescheiden;
-
waar zwerfafval ontstaat;
-
waar statiegeldverpakkingen terechtkomen;
-
wat er met het afval gebeurt nadat het is ingezameld.
Breng het huidige proces in kaart in een processchema.
Stap 2: Maak een onderzoeksplan
Bepaal wat jullie precies moeten onderzoeken om het probleem goed te begrijpen. Formuleer een hoofdvraag en deelvragen en kies passende onderzoeksmethoden. Gebruik bijvoorbeeld: enquêtes, interviews, afvalmetingen, observaties, bestaande gegevens, betrouwbare bronnen.
Beschrijf ook wie of wat jullie onderzoeken en hoe jullie het onderzoek gaan uitvoeren.
Stap 3: Doe onderzoek
Verzamel gegevens over het huidige afvalproces. Onderzoek niet alleen wat er misgaat, maar vooral waarom. Kijk daarbij naar de drie onderdelen van de opdracht:
Afvalscheiding
Waarom komt afval in de verkeerde stroom terecht?
Zwerfafval
Waar en wanneer ontstaat zwerfafval en om welk afval gaat het?
Statiegeld
Hoeveel statiegeldverpakkingen verdwijnen in het gewone afval en waarom?
Deze periode ga je de volgende kennis gebruiken en opdoen:
-
Kennis van afvalscheiding en recycling: soorten afval, afvalstromen en waarom goed scheiden belangrijk is.
-
Inzicht in duurzaamheid en circulaire economie: hoe afval opnieuw gebruikt kan worden en hoe verspilling verminderd wordt.
-
Kennis over statiegeldsystemen en hoe inzameling kan bijdragen aan een goed doel.
-
Begrip van menselijk gedrag en motivatie: waarom mensen afval wel of niet goed scheiden en hoe gedrag beïnvloed kan worden.
-
Kennis van onderzoeksmethoden: observeren, enquêtes afnemen, interviews houden en betrouwbare informatie verzamelen.
-
Vaardigheden in data verzamelen en analyseren: resultaten ordenen, grafieken maken en conclusies trekken uit gegevens.
-
Kennis van ontwerpen en probleemoplossend werken: van probleemanalyse naar een haalbare oplossing of prototype.
-
Inzicht in communicatie en gedragsbeïnvloeding: hoe posters, pictogrammen, campagnes of de schermen in het gebouw kunnen helpen bij beter afval scheiden.
-
Kennis van projectmatig werken: plannen, samenwerken, taken verdelen en voortgang bewaken.
-
Vaardigheden in kritisch denken en evalueren: beoordelen of een oplossing werkt en verbeterpunten formuleren.
-
Vaardigheden in presenteren en adviseren: onderzoeksresultaten duidelijk uitleggen en een praktisch advies formuleren voor OBC Elst.
Stap 4: Analyseer de resultaten
Verwerk jullie verzamelde gegevens en zoek naar patronen, oorzaken en gevolgen.
Gebruik waar mogelijk:
-
percentages;
-
berekeningen;
-
grafieken;
-
tabellen;
-
diagrammen.
Bepaal vervolgens de belangrijkste knelpunten in het huidige afvalproces. Onderzoek daarbij ook wat het huidige proces betekent voor: kosten – tijd – duurzaamheid. Gebruik jullie resultaten om concrete verbeterdoelen op te stellen.
Duurzaamheid
Afval is niet alleen een probleem binnen de school. Het hangt samen met grotere maatschappelijke en mondiale duurzaamheidsvraagstukken.
Koppel jullie project aan minimaal drie Sustainable Development Goals (SDG's).
Leg uit wat deze doelen betekenen voor:
jezelf – de samenleving – de wereld.
Deelopdracht 1:
Word-document met de verwerking van bovenstaande stappen.
Bij 'Wat lever je in?' vind je een duidelijke beschrijving van het document.
BEGRIJPEN
ontwerpen
Stap 5: Ontwerp een oplossing
Gebruik jullie onderzoeksresultaten om verschillende verbeteringen voor het afvalproces te bedenken.
Denk bijvoorbeeld aan veranderingen in:
-
afvalbakken en afvalstromen;
-
plaatsing van afvalpunten;
-
informatie en communicatie;
-
inzameling van statiegeld;
-
voorkomen van zwerfafval;
-
interne inzameling en verwerking.
Een campagne, afvalbak of statiegeldpunt kan onderdeel zijn van jullie oplossing, maar is niet automatisch de beste oplossing. Jullie onderzoek bepaalt wat er moet veranderen. Vergelijk de voorstellen op onder andere kosten, tijd, duurzaamheid en uitvoerbaarheid.
maken
Stap 6: Maak en test een prototype of pilot
Kies kansrijke verbeteringen en test deze op kleine schaal.
Dat kan bijvoorbeeld met:
-
een tijdelijke proefopstelling;
-
een aangepast afvalpunt;
-
een statiegeldinzameling;
-
aangepaste communicatie;
-
een proef tegen zwerfafval;
-
een simulatie van een nieuwe werkwijze.
Meet wat er gebeurt en vergelijk de resultaten met de oorspronkelijke situatie.
Wat werkte? Wat werkte niet? En waarom?
Stap 7: Evalueer en breng het nieuwe proces in kaart.
Gebruik jullie onderzoek en testresultaten om het verbeterde afvalproces te ontwerpen. Maak een nieuw processchema en laat duidelijk zien:
huidige situatie → knelpunten → verbetering → nieuwe situatie
Verwerk dit in een concrete flowchart.
Deelopdracht 2:
Je bedenkt een oplossing, voert hem uit, evalueert en maakt een flowchart voor het vernieuwde proces.
delen
Stap 8: Adviseer en presenteer
Presenteer jullie voorstel aan de opdrachtgever. Onderbouw:
-
wat er moet veranderen;
-
waarom dit nodig is;
-
wat jullie hebben getest;
-
welk effect jullie verwachten;
-
wat de oplossing kost;
-
wat het betekent voor tijd en duurzaamheid;
-
hoe OBC Elst de verbetering kan uitvoeren.
Deelopdracht 3:
Je hebt een concrete oplossing voor de inzameling van statiegeld.
Deelopdracht 4:
Beargumenteer de keuze van een goed doel.
Wat lever je in?
Deelopdracht 1: Onderzoeksrapport & procesanalyse
Hierin beschrijven jullie:
-
het onderzoeksplan;
-
het huidige afvalproces;
-
de gebruikte onderzoeksmethoden;
-
de onderzoeksresultaten;
-
de belangrijkste knelpunten;
-
kosten, tijd en duurzaamheid;
-
jullie conclusies en verbeterdoelen.
Deelopdracht 2: Procesverbetering
Jullie werken verschillende verbeteringen uit en testen deze.
Jullie leveren onder andere:
-
verschillende verbetervoorstellen;
-
vergelijking van de voorstellen;
-
bewijs van de uitgevoerde tests;
-
testresultaten;
-
het definitieve verbeterde proces;
-
een praktisch advies voor OBC Elst.
Deelopdracht 3: Adviespresentatie
Presenteer jullie onderzoek en definitieve procesverbetering aan de opdrachtgever. Laat vooral zien waarom jullie voorstel een verbetering is en onderbouw dit met jullie onderzoeks- en testresultaten.
Deelopdracht 4: Reflectievlog
Kijk individueel terug op het project. Reflecteer op:
-
jouw bijdrage aan het project;
-
de samenwerking;
-
je kwaliteiten;
-
je persoonlijke leerdoel;
-
je ervaring met de opdrachtgever;
-
beroepen en opleidingen die bij dit project passen.

Deadline
Je levert het document en al je bewijsmateriaal in, in de gedeelde map voor [datum].
beoordeling
Je wordt beoordeeld aan de hand van de criteria in dit document:
Bronnen
Je zou gebruik kunnen maken van onderstaande bronnen:
-
Milieu Centraal – afval scheiden https://www.milieucentraal.nl/minder-afval/afval-scheiden/
-
Milieu Centraal – afvalscheidingswijzer https://www.milieucentraal.nl/tests-en-tools/afvalscheidingswijzer/
-
Rijkswaterstaat / Afval Circulair https://www.afvalcirculair.nl/
-
Statiegeld Nederland https://www.statiegeldnederland.nl/
-
SDG Nederland – de 17 SDG's https://www.sdgnederland.nl/de-17-sdgs/
hulp bij het opstellen van het document
Loopbaanboriëntatie
Opleidingen bij deze opdrachten
Hbo toegepaste psychologie
Verwonder jij je vaak over het gedrag van mensen? Wil je leren achterhalen welke gedachten en gevoelens hierbij horen? Bij Toegepaste Psychologie leer je hoe je het gedrag van (jong)volwassenen kunt begrijpen en beïnvloeden. Worden wie je bent, dat werkt!
Beroepen in dit werkveld
Een overzicht in de beroepen in dit werkveld:
-
Assessor en talentcoach
-
Psychologisch begeleider
-
Trainer
-
Teamcoach
-
Preventiemedewerker
-
Projectmedewerker gedrag en cultuur.

