Dat kan beter!

eindtermen PGP-M
1 t/m 5, 7 t/m 13, 15, 18 t/m 20 en 24
werkvelden: gedrag & maatschappij

In opdracht van:

Wat ga je doen?

Op OBC Elst vinden iedere dag allerlei processen plaats. Sommige processen kunnen slimmer, sneller en duurzamer worden ingericht. In dit project werken jullie als onderzoekers en procesverbeteraars aan één van twee praktijkproblemen binnen de school.

Jullie brengen eerst de huidige situatie in kaart. Daarna onderzoeken jullie waar de belangrijkste knelpunten zitten. Op basis van jullie onderzoeksresultaten bedenken, vergelijken en testen jullie verschillende verbeteringen. Uiteindelijk adviseren jullie OBC Elst over een nieuw en beter proces.

Praktijkprobleem 1: het afvalproces

Op OBC Elst ontstaan iedere dag verschillende afvalstromen. In de school staan afvalbakken waarin afval gescheiden kan worden. In de praktijk blijkt echter dat veel afval niet op de juiste manier wordt weggegooid. Hierdoor raken afvalstromen vervuild en komt een deel uiteindelijk alsnog bij het restafval terecht.

Ook op en rond het schoolterrein blijft regelmatig zwerfafval achter. Daarnaast worden dagelijks flesjes en blikjes met statiegeld weggegooid, terwijl deze apart ingezameld en opnieuw gebruikt kunnen worden.

Centrale vraag

Hoe kan OBC Elst het afvalproces verbeteren, zodat afval beter wordt gescheiden, zwerfafval op en rond school vermindert en statiegeld beter wordt ingezameld?

Praktijkprobleem 2: het kantineproces

OBC Elst wil het aanbod in de schoolkantine uitbreiden en gezondere en aantrekkelijkere keuzes kunnen aanbieden. Een groter aanbod is alleen haalbaar wanneer het achterliggende proces goed is ingericht.

Denk hierbij aan het inkopen en ontvangen van producten, de opslag, de voorbereiding, de inrichting van de werkruimte, het gebruik van apparatuur, de presentatie en verkoop, het afrekenen en het schoonmaken. Vooral tijdens de pauzes moeten veel werkzaamheden in korte tijd worden uitgevoerd.

Jullie onderzoeken welke beperkingen er op dit moment zijn en hoe het voorbereidings- en verkoopproces slimmer kan worden ingericht. Daarbij houden jullie rekening met beschikbare ruimte, apparatuur, personeel, tijd, kosten, voedselveiligheid en voedselverspilling.

Centrale vraag

Hoe kan OBC Elst het voorbereidings- en verkoopproces en de inrichting van de kantine verbeteren, zodat een breder en gezonder aanbod veilig, efficiënt, betaalbaar en met zo min mogelijk verspilling kan worden aangeboden?

Het doel van beide praktijkproblemen is een praktisch en onderbouwd advies waarmee OBC Elst het gekozen proces daadwerkelijk kan verbeteren.

Het stappenplan

ontdekken

Stap 1: Verken het probleem

Bekijk hoe het gekozen proces op dit moment werkt.

Bij het afvalproces onderzoeken jullie onder andere:

de huidige afvalbakken en afvalstromen;
waar afval verkeerd wordt gescheiden;
waar en wanneer zwerfafval ontstaat;
waar statiegeldverpakkingen terechtkomen;
wat er met het afval gebeurt nadat het is ingezameld.

Bij het kantineproces onderzoeken jullie onder andere:

het huidige aanbod en de momenten waarop producten worden verkocht;
de stappen van inkoop en levering tot opslag, voorbereiding en verkoop;
de inrichting van de werkruimte en de looproutes;
de beschikbare opslagruimte en apparatuur;
de voorbereidingstijd en werkzaamheden tijdens piekmomenten;
wachtrijen, verkoop en betaalmomenten;
schoonmaak, voedselveiligheid en voedselverspilling;
onderdelen van het proces die uitbreiding van het aanbod beperken.

Breng het volledige huidige proces in kaart in een duidelijk IST-processchema.

Stap 2: Maak een onderzoeksplan

Bepaal wat jullie precies moeten onderzoeken om het probleem goed te begrijpen. Formuleer een hoofdvraag en deelvragen en kies passende onderzoeksmethoden. Gebruik bijvoorbeeld: enquêtes, interviews, tellingen & metingen, verkoop- voorraad- of afvalgegevens, procesgesprek, en dergelijke betrouwbare bronnen.

Beschrijf wie of wat jullie onderzoeken, welke middelen jullie gebruiken, hoe jullie de gegevens verwerken en wanneer jullie de verschillende onderzoeksactiviteiten uitvoeren.

Stap 3: Doe onderzoek

Verzamel gegevens over het huidige proces. Onderzoek niet alleen wat er misgaat, maar vooral waarom dit gebeurt.

Bij het afvalproces onderzoeken jullie:

Afvalscheiding: waarom komt afval in de verkeerde afvalstroom terecht?
Zwerfafval: waar en wanneer ontstaat zwerfafval en om welk afval gaat het?
Statiegeld: hoeveel statiegeldverpakkingen verdwijnen in het gewone afval en waarom?
Verwerking: wat gebeurt er met de verschillende afvalstromen nadat ze zijn ingezameld?

Bij het kantineproces onderzoeken jullie:

Behoeften: welke producten missen leerlingen en medewerkers en wat zouden zij daadwerkelijk kopen?
Huidig proces: hoe verlopen inkoop, opslag, voorbereiding, presentatie, verkoop, betaling en schoonmaak?
Inrichting en capaciteit: waar ontstaan onnodige bewegingen, wachttijden, ruimtegebrek of piekbelasting?
Haalbaarheid: welke uitbreiding past bij de beschikbare tijd, ruimte, apparatuur, medewerkers en het budget?
Duurzaamheid: waar ontstaan voedselverspilling, onnodige verpakkingen of andere verliezen?
Randvoorwaarden: met welke bestaande afspraken over hygiene, voedselveiligheid en allergenen moeten rekening worden gehouden?

Deze periode ga je de volgende kennis gebruiken en opdoen:

Afhankelijk van het gekozen praktijkprobleem doen jullie kennis op over:

afvalstromen, afvalscheiding, recycling en statiegeld;
kantineprocessen, voorraad, voorbereiding en verkoop;
inrichting van werkplekken, capaciteit, looproutes en wachttijden;
duurzaamheid, circulaire economie en voedselverspilling;
behoeften, keuzegedrag en motivatie van leerlingen;
kosten, tijd, opbrengsten en praktische haalbaarheid;
onderzoeksmethoden en het beoordelen van bronnen;
data verzamelen, berekenen, visualiseren en interpreteren;
procesanalyse en het maken van processchema’s;
samenwerken, plannen, presenteren en adviseren.

Stap 4: Analyseer de resultaten

Verwerk de verzamelde gegevens en zoek naar patronen, oorzaken, gevolgen en verschillen tussen betrokkenen.

Gebruik waar mogelijk:

aantallen en percentages;
tijdmetingen;
kostenberekeningen;
grafieken;
tabellen;
diagrammen en processchema’s.

Bepaal de drie tot vijf belangrijkste knelpunten in het huidige proces. Maak daarbij onderscheid tussen zichtbare problemen en achterliggende oorzaken.

Analyseer wat het huidige proces betekent voor:

kosten;
tijd;
duurzaamheid.

Bij het kantineproces nemen jullie veiligheid, kwaliteit en uitvoerbaarheid mee als vaste randvoorwaarden. Formuleer vervolgens minimaal één meetbaar verbeterdoel voor kosten, één voor tijd en één voor duurzaamheid.

Duurzaamheid

Zowel afvalverwerking als het kantineproces hangt samen met grotere maatschappelijke en mondiale duurzaamheidsvraagstukken.

Koppel jullie project aan minimaal drie Sustainable Development Goals (SDG's).

Leg uit wat deze doelen betekenen voor:

jezelf – de samenleving – de wereld.

Deelopdracht 1:
Word-document met de verwerking van bovenstaande stappen.

Bij 'Wat lever je in?' vind je een duidelijke beschrijving van het document.

BEGRIJPEN

ontwerpen

Stap 5: Ontwerp een oplossing

Gebruik jullie onderzoeksresultaten om minimaal drie verschillende verbetervoorstellen te ontwikkelen.

Bij het afvalproces kunnen voorstellen gaan over:

afvalbakken en afvalstromen;
de plaatsing van afvalpunten;
informatie en communicatie;
inzameling van statiegeld;
voorkomen van zwerfafval;
interne inzameling en verwerking.

Bij het kantineproces kunnen voorstellen gaan over:

de volgorde van voorbereidingswerkzaamheden;
werkplekken, looproutes en de inrichting van de kantine;
gebruik en plaatsing van apparatuur;
inkoop, opslag en voorraadbeheer;
voorbereiding vóór de pauze;
presentatie en aanvulling van het aanbod;
wachtrijen, verkoop en betaling;
schoonmaak en afvalverwerking;
het voorkomen van voedselverspilling.

Vergelijk de voorstellen in een overzichtelijke keuzetabel. Beoordeel ieder voorstel op kosten, tijd, duurzaamheid, veiligheid en uitvoerbaarheid.

Let op: een nieuw broodje, drankje of ander product is op zichzelf nog geen procesverbetering. Jullie moeten laten zien hoe het achterliggende proces verandert en waarom de uitbreiding daardoor haalbaar wordt.

maken

Stap 6: Maak en test een prototype of pilot

Test minimaal twee verschillende voorstellen of duidelijk afgebakende onderdelen daarvan op kleine schaal.

Bij het afvalproces kan dat bijvoorbeeld met:

een tijdelijke proefopstelling;
een aangepast afvalpunt;
een proef met statiegeldinzameling;
aangepaste communicatie;
een proef tegen zwerfafval;
een simulatie van een nieuwe werkwijze.

Bij het kantineproces kan dat bijvoorbeeld met:

een nieuwe indeling op een plattegrond;
tijdelijk gemarkeerde werkzones of looproutes;
een simulatie van voorbereiding, verkoop en schoonmaak;
een tijdmeting van de oude en nieuwe werkwijze;
een nagebootst druk pauzemoment;
een nieuwe voorbereidings- of voorraadlijst;
een kleinschalige verkoopproef onder begeleiding van de opdrachtgever.

Bij een kantinetest hoeft niet altijd echt voedsel te worden bereid. Jullie mogen ook werken met lege verpakkingen, voorbeeldbestellingen of andere simulatiematerialen. Overleg vooral met de kantine wat mogelijk is.

Meet wat er tijdens de test gebeurt en vergelijk dit met de oorspronkelijke situatie en jullie verbeterdoelen. Wat werkte? Wat werkte niet? Welke onverwachte gevolgen traden op? En wat moet nog worden aangepast?

Stap 7: Evalueer en breng het nieuwe proces in kaart.

Gebruik jullie onderzoeks- en testresultaten om het definitieve proces te ontwerpen. Maak een nieuw SOLL-processchema en laat duidelijk zien:

huidige situatie → knelpunten → geteste verbeteringen → nieuwe situatie

Bij het kantineproces moet het schema het volledige proces laten zien: van inkoop en levering tot voorbereiding, verkoop, schoonmaak en verwerking van overgebleven producten.

Deelopdracht 2:

Je bedenkt een oplossing, voert hem uit, evalueert en maakt een flowchart voor het vernieuwde proces.

Stap 8: Adviseer en presenteer

Presenteer jullie voorstel aan de opdrachtgever. Onderbouw:

wat er moet veranderen;
waarom dit nodig is;
wat jullie hebben getest;
welk effect jullie verwachten;
wat de oplossing kost;
wat het betekent voor tijd en duurzaamheid;
hoe OBC Elst de verbetering kan uitvoeren.

Beoordelingen Afvalproces

Beoordelingen Kantineproces

Wat lever je in?

Deelopdracht 1: Onderzoeksrapport & procesanalyse

Hierin beschrijven jullie:

het onderzoeksplan;
het huidige gekozen proces;
het IST-processchema;
de gebruikte onderzoeksmethoden;
de onderzoeksresultaten;
de belangrijkste knelpunten;
de analyse van kosten, tijd en duurzaamheid;
jullie conclusies en meetbare verbeterdoelen;
de koppeling met minimaal drie SDG’s.

Deelopdracht 2: Procesverbetering

Jullie leveren:

minimaal drie verschillende verbetervoorstellen;
een onderbouwde vergelijking van deze voorstellen;
bewijs van minimaal twee uitgevoerde tests;
de resultaten en evaluatie van de tests;
het definitieve SOLL-processchema;
een praktisch invoeringsadvies voor OBC Elst.

Aanvullende eis afvalproces

Jullie oplossing bevat een concrete werkwijze voor de inzameling van statiegeld. Wanneer de opbrengst naar een goed doel gaat, onderbouwen jullie de keuze voor dit doel.

Aanvullende eis kantineproces

Jullie oplossing bevat een concrete verbetering van het voorbereidings- en verkoopproces én een visuele uitwerking van de nieuwe inrichting. Jullie laten zien welk breder en gezonder aanbod door deze procesverbetering haalbaar wordt.

Deelopdracht 3: Adviespresentatie

Presenteer jullie onderzoek en definitieve procesverbetering aan de opdrachtgever. Laat vooral zien waarom jullie voorstel een verbetering is en onderbouw dit met jullie onderzoeks- en testresultaten.

Deelopdracht 4: Reflectievlog

Kijk individueel terug op het project. Reflecteer op:

jouw bijdrage aan het project;
de samenwerking;
je kwaliteiten;
je persoonlijke leerdoel;
je ervaring met de opdrachtgever;
beroepen en opleidingen die bij dit project passen.

Document

Deadline

Je levert het document en al je bewijsmateriaal in, in de gedeelde map voor [datum].

ONEDRIVE

beoordeling

Je wordt beoordeeld aan de hand van de criteria in dit document:

Bronnen

Je zou gebruik kunnen maken van onderstaande bronnen:

Milieu Centraal – afval scheiden https://www.milieucentraal.nl/minder-afval/afval-scheiden/
Milieu Centraal – afvalscheidingswijzer https://www.milieucentraal.nl/tests-en-tools/afvalscheidingswijzer/
Rijkswaterstaat / Afval Circulair https://www.afvalcirculair.nl/
Statiegeld Nederland https://www.statiegeldnederland.nl/
SDG Nederland – de 17 SDG's https://www.sdgnederland.nl/de-17-sdgs/
https://www.vilans.nl/waardewaaier/werkproces-analyseren
Voedingscentrum – De Gezonde Schoolkantine
https://www.voedingscentrum.nl/professionals/gezonde-eetomgeving/de-gezonde-schoolkantine.aspx
Voedingscentrum – Voortgezet onderwijs
https://www.voedingscentrum.nl/professionals/gezond-op-school/voortgezet-onderwijs.aspx
NVWA – Voedselveiligheid in horeca, ambacht en retail
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/voedselveiligheid/voedselveilig-werken-in-horeca-ambacht-en-retail
NVWA – Veilig en hygiënisch werken met voedsel
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/voedselveiligheid/voedselveilig-werken-in-horeca-ambacht-en-retail/hoe-werk-ik-veilig

hulp bij het opstellen van het document

Loopbaanboriëntatie

Opleidingen bij deze opdrachten

Hbo toegepaste psychologie

Verwonder jij je vaak over het gedrag van mensen? Wil je leren achterhalen welke gedachten en gevoelens hierbij horen? Bij Toegepaste Psychologie leer je hoe je het gedrag van (jong)volwassenen kunt begrijpen en beïnvloeden. Worden wie je bent, dat werkt!

Beroepen in dit werkveld

Een overzicht in de beroepen in dit werkveld:

Assessor en talentcoach
Psychologisch begeleider
Trainer
Teamcoach
Preventiemedewerker
Projectmedewerker gedrag en cultuur.